Buscar

Facemos Historia

Unha viaxe sonora a través do tempo

#01.11. Dr. Livingstone, supoño? A expansión colonial británica en África

henry_morton_stanley_meeting_david_livingstone_at_ujiji_in_wellcome_v0006855

No ano en que na vila da Coruña se lle daba o nome do militar e mariño vigués Casto Méndez Núñez aos xardíns situados no ensanche da vila, co que xa comezaban a lle gañar terreo ao mar, un xornalista galés, nacionalizado estadounidense, Henry Morton Stanley, adentrábase no interior de África na busca do Dr. David Livingstone, un famoso explorador británico do que non se sabía nada desde había máis de 4 anos. O desexado encontro aconteceu en novembro de 1871, e o seu relato coñecémolo a través do artigo publicado por Stanley no New York Herald, que foi quen o enviou até África, así como dos diarios de Livingstone.

A partir da personalidade polifacética do Dr. David Livingstone, escocés de nacemento, exemplo de home feito a si mesmo, que gozou de grande fama durante a súa vida e converteuse en heroe do Imperio Británico despois da súa morte, reflexionamos sobre a expansión e colonización británica no continente africano na segunda metade do s. XIX. Grandes exploracións, avances médicos, fervor relixioso e posicionamentos éticos: David Livingstone é un bo exemplo de todos eles, mais a súa vida e a súa acción non se podería entender sen reflexionar sobre os intereses políticos e económicos que levaron a Gran Bretaña a se converter no imperio colonial máis extenso neste período.

Nunha época onde as potencias occidentais estimulararon as grandes exploracións xeográficas arredor do mundo, Livingstone destaca como un dos máis importantes exploradores, senón o máis senlleiro, dos que desenvolveron o seu labor na segunda metade do s. XIX. Ademais desta faceta, Livingstone, que cursou a carreira de medicina, entre outros avances, aportou unha medicina, a base de quinina, que permitiu aos europeas contrarrestar os efectos da doenza da malaria.

Non poderiamos entender a acción do Dr. Livingstone sen abordar a súa fundamentación relixiosa: foi, en esencia, un misioneiro. Neste episodio falamos da relación entre expansión do cristianismo (protestantismo, coma o Doutor, ou católico) e a explotación por parte dos europeos dos contientes africano e asiático. Mais Livingstone tamén é lembrado como un gran promotor da abolición da escravitude e do tráfico de persoas, que tanta influencia  tivo na opinión pública británica na segunda metade do s. XIX. Con todo, o actual estudo actual dos seus diarios, que ben nos narra o documental de National Geographic “El diario perdido del Doctor Livingstone” amosa como non todo foi tan idealizado coma a imaxe que se ofreceu del tras a súa morte, até ser considerado coma un heroe do Imperio británico.

Acompáñanos até as beiras do lago Tanganika, a novembro de 1871.

  • Oe ou descarga o audio do episodio en spreaker:
  • Oe ou descarga o audio do episodio en ivoox.
  • Oe ou descarga o audio do episodio en iTunes.
  • Descarga directa do mp3

Ademais destas plataformas de podcast, quen o así o preferiren, poder ouvir este episodio a través de youtube.

https://www.youtube.com/watch?v=Q0bhMbExz6Q

CRÉDITOS do episodio:

Música da sintonía:

 

http://audionautix.com/ (The voyage, PennyWhistle, TriumphantReturn).

As músicas de Facemoshistoria:

Concerto para clarinete e orquestra en la maior (K. 622) de W. A. Mozart:  https://musopen.org/music/2354/wolfgang-amadeus-mozart/clarinet-concerto-in-a-major-k-622/

 

#01.09. Por que? Por que? As causas da expansión imperialista no s. XI

1024px-imperial_federation2c_map_of_the_world_showing_the_extent_of_the_british_empire_in_1886_28levelled29

No último terzo do s. XIX as principais potencias europeas van consolidar un proceso de expansión territorial que os leva á creación de grandes imperios coloniais. O mundo, directa ou indirectamente, fica baixo o control de Gran Bretaña, Francia, Holanda, Portugal ou Alemaña, aos que se unen por primeira vez as potencias emerxentes de Estados Unidos ou Xapón, que van xogar un papel tan destacado nas seguintes décadas.
No noveno episodio preguntámonos sobre as causas desta expansión territorial e por que aconteceu nesta fin de século XIX. Presentaremos os variados factores económicos, demográficos, políticos e ideolóxicos que os/as historiadoras sitúan detrás deste proceso que muda as relacións a escala mundial, e das que aínda vivimos as súas consecuencias. Como ben expuxo Lenin no seu libro publicado en 1917 “O imperialismo, fase superior do capitalismo”, a historiografía destaca os factores económicos coma os principais para a explicación deste expansión e consolidación de imperios coloniais no s. XIX.

Avances científicos e médicos, como a descuberta da quinina, van permitir aos europeos adentrarse e asentarse por primeira vez na historia no interior do continente africano e asiático, facendo fronte a doenzas coma a malaria. Mais será os avances técnicos, en concreto, a tecnoloxía millitar, o que fará imparable a conquista de novos territorios, facendo inútil a oposición da poboación local.

Tamén atoparemos xustificacións ideolóxicas para esta conquista. Aplicáse a teoría da evolución ás sociedades e as culturas, e enténdese que existen unhas culturas superiores e outras inferiores, destinadas a ser submetidas, como mal menor, ou a  simplemente perecer. Tamén se defenden teorías científicas sobre a desigualdade natural das razas: a superioridade do “home branco” fronte ao resto das razas do planeta. Estas teorías, que na actualidade sabemos que non teñen ningunha base científica, serán levadas ao paroxismo polos nazis durante a II Guerra Mundial, xustificando así o holocausto xudeu e o exterminio das poboacións doutras razas.

Como ben sabedes, isto das razas é un concepto moi relativo, unha construción social. Ti de que raza es? Ou máis ben, ti de que pantone es? Faite esta pregunta observando o blog de Angélica Dass. Sabiades que segundo o American Journal of Physical Antrophology os galegos non comparten o mesma cor de pel que andaluces ou habitantes da costa peninsular mediterránea?
Neste episodio facemos preguntas, ás que tentamos dar resposta. Mais tal como escribiu G. Bernard Shaw, gustaríanos poder dicir:

“Algunhas persoas ven as cousas como son, e din: Por que?

Eu soño as cousas que nunca foron, e digo: Por que non?”.

  • Oe ou descarga o audio do episodio en spreaker:
  • Oe ou descarga o audio do episodio en ivoox.
  • Oe ou descarga o audio do episodio en iTunes.
  • Descarga directa do mp3

Ademais destas plataformas de podcast, quen o así o preferiren, poder ouvir este episodio a través de youtube.

CRÉDITOS do episodio:

Música da sintonía: http://audionautix.com/ (The voyage, PennyWhistle, TriumphantReturn).

A música permite seguirnos a facer preuntas, da man do grupo Va-Nu-Pieds, co extracto da cación “Pourquoi” https://www.youtube.com/watch?v=yeUNuAmZEO8; así como do moi coñecida peza de Annie Lennox, Why: https://www.youtube.com/watch?v=ORyhMwDUPPw

#01.06. A chegada dos Borbóns á península: absolutismo e centralización

fotografia-de-jose-antonio

A morte sen descendencia de Carlos II en novembro de 1700, supuxo a fin da rama española dos Austria, desencadeando un conflito armado a escala europea (e mesmo mundial) para determinar a súa sucesión á Coroa. Estamos a falar da Guerra de Sucesión, que se estendeu entre 1701  a 1714, cando as tropas borbónicas tomaron Barcelona o día 11 de setembro (aínda que nos manuais ou nalgunhas páxinas atopedes a fin da contenda no ano 1713, cando se asina polas potencias enfrontadas o Tratado de Utrecht). Na lembranza desta data ten lugar todos os anos a Diada (tamén chamda Diada de l’Onze de Setembre ou Diada Nacional de Catalunya), a festa oficial, nacional, de Cataluña. Un festa que nos últimos anos tomou unha especial repercusión ao ser aproveitada polo movemento independentista catalán para visibilizar o peso social das súas reclamacións por unha independencia de Cataluña do resto de España. Seguir lendo “#01.06. A chegada dos Borbóns á península: absolutismo e centralización”

#01.05. Yes, we can! Liberalismo e no nacemento dos Estados Unidos

boston_tea_party_currier_colored

Este próximo novembro, como catro anos, coincidindo sempre en ano bisesto, nos Estados Unidos teñen lugar as eleccións presidenciais. Xa van alá 228 anos desde que tiveron lugar os primeiros comicios dos que saiu elixido George Washington como primeiro presidente desta nación. Xa choveu moito, non?  Seguir lendo “#01.05. Yes, we can! Liberalismo e no nacemento dos Estados Unidos”

#01.04. A Ilustración: luces e sombras

emilie_chatelet_portrait_by_latour

Un 10 de setembro de 1749 falecía a escritoria e física francesa Émilie du Châtelet. De seguro que non ouvistes falar dela, mais é considerada a primeira gran científica e matemática francesa, unha das mulleres máis destacadas da Ilustración na Francia do s. XVIII.

No episodio anterior falabamos da Ilustración, ese movemento intelectual que tivo o seu auxe no s. XVIII e que xogou un papel central nas transformacións que vai vivir a sociedade nese século e na configuración da Idade contemporánea.

Se ouvistes o episodio anterior, ou se vos achegades a un artigo sobre a Ilustración, ou mesmo as entradas que sobre este movemento hai na wikipedia en galego, ou na moito máis extensa en castelán, pódevos asaltar unha pregunta: U-las mulleres? Seguir lendo “#01.04. A Ilustración: luces e sombras”

#01.03. Benvidas á Era da Razón! O século das Luces

dsc_0460

A Ilustración foi un movemento intelectual e cultural que nace a mediados do s. XVII, tendo o seu apoxeo no XVIII, até o punto de ser este considerado como o século das Luces ou o século da Ilustración. Seguir lendo “#01.03. Benvidas á Era da Razón! O século das Luces”

#01.02. As transformacións económicas no s. XVIII

marchands_desclaves_de_gorc3a9e-jacques_grasset_de_saint-sauveur_mg_8526

Aínda que pareza paradoxal, o século XVIII foi un século de crise, mais tamén de desenvolvemento económico. Porque como etimoloxicamente indica a palabra, a crise foi unha mudanza, un cambio dunha estrutura social, económica política e cultural, que xa non era capaz de dar resposta ás necesidades da poboación. Seguir lendo “#01.02. As transformacións económicas no s. XVIII”

#01.01. Crise, e que crise! A fin do Antigo Réxime

troisordres

Neste primeiro episodio achegámonos á Europa do século XVIII e falamos sobre as produndas transformacións que se van producir e que atinxen a todos os ámbitos (sociedade, política, economía, etc.). Estamos ante unhas mudanzas de tal importancia que supoñen a fin dunha era, coñecida como Idade Moderna ou Antigo Réxime

Seguir lendo “#01.01. Crise, e que crise! A fin do Antigo Réxime”

Blog en WordPress.com.

Up ↑